یکی از حیاتی‌ترین وظایف مدیران شبکه و سرور، اطمینان از سلامت داده‌ها، قابلیت بازیابی در شرایط بحرانی و انجام ارتقاهای بدون ریسک است. پشتیبان‌گیری و بازیابی اطلاعات در سامانه کال‌مستر (Call Master)، به دلیل ماهیت حساس اطلاعات ارتباط با مشتری (CRM)، تماس‌ها، اسناد و پرونده‌های حقوقی، مکانیسم‌های ساختاریافته‌ای برای بکاپ‌گیری رمزنگاری‌شده، ارتقای نسخه‌ها و آزمون بازیابی پیش‌بینی شده است.
در این مقاله، راهنمای فنی و عملیاتی پشتیبان‌گیری، بازیابی و ارتقای اصولی سامانه بر اساس مستندات رسمی را بررسی می‌کنیم.
۱. محتوای یک پشتیبان (Backup) کامل در کال‌مستر چیست؟
بکاپ رمزنگاری‌شده در کال‌مستر صرفاً یک خروجی ساده‌ی پایگاه داده نیست، بلکه بسته‌ای جامع شامل موارد زیر است:
- پایگاه داده: تمامی مخاطبان، شماره‌ها، کاربران، مجوزها، تماس‌ها، یادداشت‌ها، پرونده‌ها، اعضا، پیگیری‌ها و فعالیت‌ها.
- فایل‌های سیستمی و تنظیمی: فایل تنظیمات اتصال محلی، فایل لایسنس مشتری.
- پیوست‌ها و دارایی‌ها: فایل‌های اسناد CRM در مسیر
storage/crm-attachmentsو فایل‌های لوگو و برند درuploads/branding. - محتوای پرونده‌های حقوقی: فایل‌های خصوصی ماژول پرونده‌پژوهی در مسیر
/var/lib/callmaster/case-research(در لینوکس) یا مسیر اختصاصی خارج از پوشه‌ی وب (در ویندوز). - فایل مشخصات سیستم: شامل زمان ساخت، شناسه مشتری و تعداد رکوردهای اصلی برای اعتبارسنجی.
(نکته: بسته‌ی پشتیبان شامل سورس‌کد PHP، سیستم‌عامل، MariaDB یا وب‌سرور نیست؛ در عملیات بازیابی باید ابتدا نسخه‌ی سازگار نرم‌افزار نصب و سپس داده‌ها بازیابی شوند).
۲. مسیرهای ذخیره‌سازی و ارتباط با ذخیره‌سازهای تحت شبکه (NAS / SMB)
محل پیش‌فرض ذخیره‌سازی فایل‌های پشتیبان در لینوکس پوشه‌ی /var/lib/callmaster/backups است.
برای ذخیره‌سازی روی تجهیزات ذخیره‌سازی تحت شبکه (NAS) یا سرورهای بکاپ مجزا:
- مسیریابی باید پیش از ساخت پشتیبان توسط کارشناس نصب زیر ریشه‌ی
/mnt/callmaster-backups/<share-name>مانت (Mount) شود. - مسیر مورد نظر باید از قبل وجود داشته و برای کاربر اجرایی وب‌سرور (
www-data) مجوز نوشتن داشته باشد.
۳. روال گام‌به‌گام بازیابی اطلاعات (Restore)
در شرایط بحرانی یا برای آزمون‌های بازگردانی، رعایت ترتیب زیر الزامی است:
- تهیه‌ی Snapshot اولیه: قبل از شروع بازیابی، از وضعیت فعلی سرور Snapshot بگیرید.
- توقف سرویس‌های مرتبط: پیش از شروع، سرویس‌های AMI و CDR را متوقف کنید تا تداخلی در ثبت رکوردهای جدید ایجاد نشود.
- بکاپ اضطراری خودکار: سیستم پیش از شروع بازیابی، یک نسخه بکاپ اضطراری می‌سازد؛ اگر این مرحله با خطا روبه‌رو شود، عملیات متوقف خواهد شد.
- اجرای بازیابی و دستور Migration: پس از بارگذاری بسته‌ی پشتیبان و تأیید رمز عبور، اجرای دستور Migration ضروری است:
sudo php /var/www/callmaster/scripts/migrate.php - بررسی یکپارچگی (Verify): تعداد رکوردها و فایل‌ها با Manifest مقایسه می‌شود. پس از تأیید نهایی، سرویس‌های AMI و CDR مجدداً راه‌اندازی می‌شوند.
۴. ارتقای امن سامانه (Upgrade & Migration)
هنگام انتشار نسخه‌های جدید یا به‌روزرسانی بسته‌های نرم‌افزاری کال‌مستر، رعایت قوانین زیر الزامی است:
- ممنوعیت‌های کلیدی: هرگز دیتابیس را
Dropنکنید و هرگز کل پوشه‌ی/var/www/callmasterرا با حذف کامل جایگزین نکنید. - وضعیت سرویس‌ها: هنگام ارتقا، وب‌سرور (Apache) و Workerها متوقف می‌شوند، اما سرویس MariaDB باید فعال بماند.
- حفظ تنظیمات حساس: فایل‌های
config.phpوlicense.jsonنباید دست‌خوش تغییر شوند؛ هش این فایل‌ها پیش و پس از کپی باید کاملاً یکسان باقی بماند. - اجرای مهاجرت دیتابیس: در نسخه‌هایی که تغییرات ساختاری دارند، اجرای اسکریپت migration الزامی است. پس از اتمام ارتقا، تمام بخش‌های سامانه (ورود، تماس از مرورگر، پرونده‌ها، پیگیری‌ها و بکاپ) بررسی می‌شوند.
۵. توصیه‌های کلیدی برای مدیران سیستم (Best Practices)
- نگهداری نسخه خارج از ماشین: پس از ساخت و بررسی صحت فایل پشتیبان ، حتماً با استفاده از مجوزهای دانلود، یک نسخه از فایل پشتیبان را روی رایانه‌ی امن یا سرور خارج از ماشین مجازی (VM) ذخیره کنید.
- مدیریت رمز عبور پشتیبان: رمز عبور فایل‌های پشتیبان (حداقل ۸ کاراکتر) را در ابزار مدیریت رمز سازمان ثبت کنید؛ بدون رمز عبور، امکان بازیابی فایل‌ها وجود ندارد.
- آزمون دوره‌ای بازیابی: پیش از اتکا به فایل‌های پشتیبان در شرایط بحرانی، حتماً فرآیند Restore را در یک محیط آزمایشی تست کنید تا از سلامت زنجیره‌ی بکاپ و فایل‌های خصوصی اطمینان حاصل شود.
جمع‌بندی
سامانه کال‌مستر با تفکیک ساختار داده‌های پایگاه داده، فایل‌های خصوصی پرونده‌های حقوقی و پیوست‌های CRM، و ارائه‌ی ابزارهای استاندارد بررسی صحت (Verify) و مهاجرت، امکان مدیریت ریسک حرفه‌ای را در اختیار تیم‌های IT و پشتیبانی شبکه قرار می‌دهد.
برای مطالعه‌ی سایر مستندات فنی و راهکارهای پشتیبانی شبکه، به صفحه اصلی محصول در وب‌سایت مراجعه کنید.